Afbeelding 

Toegankelijke gezinsondersteuning voor (toekomstige) ouders en hun jonge kinderen in Brussel

Een goede begeleiding van toekomstige ouders en van ouders met jonge kinderen, is cruciaal voor het welbevinden van gezinnen en kinderen. In Brussel zijn heel wat ondersteunende diensten en organisaties voor ouders en kinderen. De weg naar gezinsondersteunende initiatieven is echter niet altijd gemakkelijk te vinden. Ook de doorstroom tussen gezinsondersteunende initiatieven is niet altijd optimaal.

De Vlaamse Gemeenschapscommissie wilde zicht krijgen op de drempels van de in- en doorstroom naar Nederlandstalige gezinsondersteunende initiatieven in Brussel, én hoe die drempels weggewerkt kunnen worden. Ze financierde daarom het onderzoekstraject 'Geïntegreerde gezinsondersteuning voor (toekomstige) ouders en hun jonge kinderen in Brussel'.

 

Ouders en werkveld aan het woord

In de periode 1 juni 2018 tot en met 31 december 2018 bevroegen we:

  1. 277(toekomstige) ouders (online en face to face)
  2. 31 medewerkers van 20 Brusselse initiatieven (face to face).

Studenten van de tweede opleidingsfase van de bacheloropeiding Gezinswetenschappen werkten actief mee aan de bevraging van de ouders. Daarnaast consulteerden we verschillende cijfer- en tekstbronnen die ons inzicht gaven in de Brusselse context.

Wat leert het onderzoek?

 1. Brussel kent uitdagingen op verschillende domeinen

  • De demografische context kenmerkt zich onder meer door een toename van het aantal geboorten en een groeiende diversiteit op vlak van taal, cultuur, socio-economische positie (o.a. kansarmoede, scholings- en tewerkstellingsgraad).
  • In Brussel zijn verschillende regelgevende kaders van kracht die inspelen op het PGO-aanbod, en de betrokken overheden maken niet altijd dezelfde beleidskeuzes.

 2. Er is echt wel nood aan gezinsondersteuning

  • De noden van Brusselse jonge gezinnen zijn gevarieerd maar ook heel uitgesproken.
  • Ouders willen ondersteuning bij de opvoeding (85,4%), de ontwikkeling van de kinderen (91%), de lichamelijke en mentale gezondheid van ouders (56,2%), en inzake de organisatie en invulling van opvang en vrije tijd (tot 92%)
  • Ook de nood aan ondersteuning in financiële kwesties en inzake huisvesting springt in het oog.
  • Specifiek voor kwetsbare ouders en kinderen zien werkveldactoren vooral een grote nood aan psychosociale steun en maatschappelijke dienstverlening.

3. Het gezinsondersteunende aanbod is te weinig bekend bij Brusselse ouders en niet altijd behoeften-dekkend

  • De ouders zijn meestal wel vertrouwd met de ondersteuning van een huisarts, vroedvrouw, materniteit of de consultatiebureaus: ze kennen deze initiatieven en hebben er een beroep op gedaan. Dat is veel minder het geval voor initiatieven van het Huis van het Kind-Ket in Brussel vzw en van andere initiatieven die psychosociale steun of ondersteuning bij de opvoeding bieden.
  • Ook werkveldactoren vinden het aanbod weinig transparant en zien dat er vooral voor kwetsbare ouders niet altijd gepaste en betaalbare ondersteuning bereikbaar of beschikbaar is (bv. hulp voor hun psychosociale, financiële, materiële of huisvestingsnoden). Het betreft zowel over wijk-specifieke leemtes als leemtes die zich over de verschillende Brusselse gemeenten en wijken uitstrekken.

 

Aanbevelingen om de ondersteuning toegankelijker te maken:

  • Continu en via verschillende kanalen inzetten op bekendmaking bij ouders en het werkveld
  • Troeven van bestaande initiatieven erkennen en in the picture zetten (bv. met oog op warme doorverwijzing en opvolging)
  • Blijven inzetten op een verscheiden aanbod op maat van gezinnen
  • Prioritair inzetten op een sterk basisaanbod in de wijken met een hoog geboortecijfer en een hoge kansarmoede-index. Een basisaanbod moet informatie en ondersteuning (digitaal, individueel, in groep) inhouden. Een ruimte waar kinderen kunnen spelen en ouders elkaar ontmoeten is belangrijk.
  • Verdere ontwikkeling van (intensieve) ondersteuning aan huis voor kwetsbare gezinnen, al dan niet met inzet van vrijwilligers.
  • Inzetten op een sterk, divers en ondersteunend medewerkersteam: beroepskrachten, vrijwilligers, brugfiguren, interculturele bemiddelaars, ervaringsdeskundigen enz.
  • Overleg dat echt vertrekt vanuit het belang van gezinnen en dat tussen het werkveld, de verschillende beslissingsniveaus én de verschillende domeinen.

 

In 3 wijken van Molenbeek aan de slag

In 2020 gaat het Kenniscentrum Gezinswetenschappen (Odisee), met financiële steun van de VGC, aan de slag om het Brusselse gezinsondersteunend aanbod te versterken. We doen dat in 3 wijken van Brussel en samen met Brusselse diensten en organisaties. De bevindingen van dit onderzoek én de sterktes van de diensten en organisaties vormen het kompas om dat te doen. Meer informatie over dit traject vind je hier.

 

Onderzoekers: Bo Fagardo en Simonne Vandewaerde

Promotoren: Kristien Nys en Kathleen Emmery

© Kenniscentrum Gezinswetenschappen